واردات از چین همچنان یکی از اصلیترین منابع تامین کالا برای تجار ایرانی است، اما در ژانویه ۲۰۲۶، با تشدید تحریمهای آمریکا علیه تجارت نفتی و غیرنفتی ایران-چین، تورم بالای ۴۰% در ایران و سقوط تاریخی ریال به حدود ۱,۳۷۰,۰۰۰ تا ۱,۴۲۰,۰۰۰ ریال به ازای هر دلار در بازار آزاد، ریسکها به سطح بیسابقهای رسیدهاند.
آمریکا در سال ۲۰۲۵ چندین پالایشگاه چینی “teapot” و شرکتهای مرتبط را برای خرید نفت ایران تحریم کرده و این فشارها بر تجارت غیرنفتی نیز تاثیر گذاشته است. مدیریت دقیق ریسکها میتواند از ضررهای سنگین جلوگیری کند. در این مقاله، ریسکهای اصلی را به طور مفصل بررسی و راهکارهای عملی ارائه میدهیم.
ریسکهای واردات از کشور چین
ریسک ارزی
بزرگترین تهدید اقتصادی تورم ایران در ۲۰۲۵ حدود ۴۲-۴۸% بوده و پیشبینی IMF برای ۲۰۲۶ بالای ۴۰-۴۲% است. ریال در بازار آزاد به رکورد پایین ۱.۴ میلیون ریال به دلار رسیده و نوسانات روزانه شدید است. پرداختها اغلب با یوان انجام میشود که پایدارتر است، اما تضعیف ریال هزینه واردات را ۳۰-۵۰% افزایش میدهد. راهکارهای مفصل:
- قراردادهای forward یا hedging برای قفل نرخ ارز در بانکهای چینی.
- پرداخت مرحلهای: ۳۰% پیشپرداخت، ۷۰% پس از بازرسی و تحویل.
- استفاده از حواله یوان مستقیم بدون تبدیل به دلار برای کاهش کارمزد و ریسک تحریم.
- تنوع ارزها و نگهداری حساب در بانکهای چینی برای واردکنندگان بزرگ.
ریسک کیفی
کیفیت متغیر تولید چینی چین حجم عظیمی تولید میکند، اما تامینکنندگان کوچک اغلب کیفیت را فدای قیمت میکنند، به ویژه در شرایط اقتصادی فعلی که مواد اولیه گران شده. راهکارهای مفصل:
- سفارش نمونه اولیه و تست در آزمایشگاههای مستقل.
- بازرسی第三方 توسط SGS، Bureau Veritas یا AsiaInspection در سه مرحله: پیشتولید، حین تولید و پیشحمل (هزینه تقریبی ۳۰۰-۶۰۰ دلار).
- قراردادهای دقیق با مشخصات فنی، مواد اولیه، گواهینامههای ISO و جریمه برای عدم تطابق کیفیت.
- همکاری با شرکتهای sourcing معتبر برای انتخاب تامینکنندههای کارخانهدار بزرگ.
ریسک لجستیکی
تاخیر و هزینههای حمل حمل دریایی ارزان (کانتینر ۲۰ فوتی حدود ۱۰۰۰-۲۰۰۰ دلار در ۲۰۲۶) اما طولانی (۲۵-۴۰ روز) و تحت تاثیر تحریمهاست. هوایی سریع (۵-۸ دلار/kg) اما گران. راهکارهای مفصل:
- بیمه جامع کالا علیه خسارت و تاخیر.
- Incoterms مانند FOB برای کنترل هزینه توسط خریدار.
- اولویت مسیر ریلی BRI برای کالاهای حساس به تحریم.
- تنوع مسیرها و فورواردرهای معتبر برای کاهش تاخیر.
جمع بندی
نکات نهایی و استراتژی بلندمدت در شرایط ۲۰۲۶، ترکیب روشها (ریلی برای حجم بالا، هوایی برای فوری) و تنوع منابع کلیدی است. مشاوران بازرگانی و بازرسی مداوم میتواند ریسک را تا ۷۰% کاهش دهد. با مدیریت هوشمند، واردات از چین همچنان سودآور خواهد بود، اما نیازمند برنامهریزی دقیقتر از همیشه است.